lambangdaihocgiare Nhiều người lao động khi đi xin việc thường gặp tình huống doanh nghiệp yêu cầu giữ bản gốc bằng đại học. Câu hỏi “bằng đại học có được giữ hộ không” luôn là vấn đề nhức nhối, đặc biệt với sinh viên mới ra trường. Thực tế, việc giữ bằng cấp gốc không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi cá nhân mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết quy định pháp luật, những trường hợp được phép giữ hộ và cách bảo vệ quyền lợi của bạn.
Quy định pháp luật về việc giữ bằng đại học
Theo Bộ luật Lao động 2019 và các văn bản hướng dẫn thi hành, người sử dụng lao động không có quyền giữ bản gốc bằng cấp, chứng chỉ của người lao động. Điều 17 Bộ luật Lao động quy định rõ: người sử dụng lao động chỉ được phép giữ bản sao có công chứng hoặc bản sao kèm bản gốc để đối chiếu, sau đó phải trả lại ngay cho người lao động.
Việc doanh nghiệp yêu cầu giữ bằng đại học gốc là hành vi vi phạm pháp luật. Người lao động hoàn toàn có quyền từ chối và khiếu nại lên cơ quan chức năng nếu bị ép buộc. Nghị định 12/2022/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động cũng quy định mức phạt từ 20-25 triệu đồng đối với hành vi giữ bản chính giấy tờ của người lao động trái quy định.
Những trường hợp ngoại lệ được phép giữ bằng đại học
Mặc dù pháp luật nghiêm cấm, vẫn có một số trường hợp đặc thù mà việc giữ bằng đại học được xem xét dựa trên thỏa thuận hai bên:
- Người lao động làm việc tại vị trí yêu cầu bảo mật cao, liên quan đến an ninh quốc gia
- Nhân viên được cử đi đào tạo với chi phí do doanh nghiệp tài trợ toàn bộ
- Trường hợp người lao động tự nguyện ký hợp đồng ủy thác giữ bằng
- Các vị trí quản lý cấp cao trong ngành tài chính, ngân hàng
Tuy nhiên, ngay cả trong những trường hợp này, việc giữ bằng phải được lập thành văn bản, có chữ ký của cả hai bên và nêu rõ thời hạn, mục đích giữ. Người lao động cần cân nhắc kỹ trước khi đồng ý.
Rủi ro khi để doanh nghiệp giữ bằng đại học
Việc giao bằng đại học gốc cho người khác giữ hộ tiềm ẩn nhiều nguy cơ mà không phải ai cũng lường trước được:
Mất cơ hội việc làm khác
Khi bằng gốc đang bị giữ, bạn không thể nộp hồ sơ xin việc ở nơi khác. Nhiều công ty yêu cầu xem bản gốc khi phỏng vấn, nếu không có sẽ bị loại ngay từ vòng đầu.
Bị ép buộc làm việc trái ý muốn
Doanh nghiệp có thể lợi dụng việc giữ bằng để gây sức ép, buộc bạn phải làm thêm giờ, chấp nhận lương thấp hoặc ký hợp đồng bất lợi. Nếu nghỉ việc, bạn sẽ mất bằng và gặp khó khăn khi xin việc mới.
Rủi ro mất mát, hư hỏng
Bằng đại học là giấy tờ có giá trị pháp lý cao, nếu bị mất hoặc hư hỏng, việc xin cấp lại rất phức tạp và tốn thời gian. Không phải trường đại học nào cũng hỗ trợ cấp lại bản gốc.
Khó khăn khi làm thủ tục hành chính
Bằng đại học cần thiết cho nhiều thủ tục như xin visa, làm hộ chiếu, đăng ký kết hôn, chứng minh học vấn. Nếu bằng đang bị giữ, bạn sẽ gặp trở ngại lớn.
So sánh: Giữ bản gốc và giữ bản sao bằng đại học
| Tiêu chí | Giữ bản gốc | Giữ bản sao có công chứng |
|---|---|---|
| Tính pháp lý | Có giá trị pháp lý cao nhất | Có giá trị tham khảo, không thay thế bản gốc |
| Rủi ro mất mát | Cao, khó khôi phục | Thấp, dễ xin cấp lại |
| Khả năng sử dụng cho mục đích khác | Không thể sử dụng đồng thời | Có thể xin nhiều bản sao |
| Mức độ an toàn cho người lao động | Thấp, dễ bị lợi dụng | Cao, bảo vệ quyền lợi |
| Chi phí thực hiện | Miễn phí | Phí công chứng khoảng 10.000-20.000 đồng/bản |
Hướng dẫn xử lý khi doanh nghiệp yêu cầu giữ bằng đại học
Khi gặp tình huống nhà tuyển dụng yêu cầu giữ bằng đại học gốc,
Theo quy định pháp luật Việt Nam, công ty không có quyền giữ bản gốc bằng đại học của nhân viên. Đây là hành vi vi phạm Bộ luật Lao động và có thể bị xử phạt hành chính.
Nếu công ty ép giữ bằng thì phải làm sao?
Bạn có quyền từ chối và yêu cầu công ty trả lại bằng. Nếu bị ép buộc, hãy thu thập bằng chứng (email, tin nhắn, ghi âm) và gửi đơn khiếu nại đến Thanh tra Sở Lao động – Thương binh và Xã hội.
Có được giữ bằng đại học để làm hồ sơ xin việc không?
Nhà tuyển dụng chỉ được giữ bản gốc để đối chiếu trong thời gian ngắn (thường là vài phút) và phải trả lại ngay sau đó. Việc giữ lại qua đêm hoặc nhiều ngày là không hợp lệ.
Giữ bằng đại học có ảnh hưởng đến bảo hiểm xã hội không?
Việc giữ bằng không ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi bảo hiểm xã hội, nhưng nó có thể khiến bạn mất cơ hội việc làm và gián tiếp ảnh hưởng đến quá trình đóng bảo hiểm.
Làm thế nào để lấy lại bằng đại học đang bị giữ?
Trước tiên, hãy thương lượng với doanh nghiệp. Nếu không thành, bạn có thể nhờ sự can thiệp của công đoàn hoặc cơ quan quản lý lao động. Trong trường hợp nghiêm trọng, có thể khởi kiện ra tòa án.
Kết luận
Việc trả lời câu hỏi “bằng đại học có được giữ hộ không” đã rõ ràng: pháp luật không cho phép doanh nghiệp giữ bản gốc bằng cấp của người lao động. Người lao động cần nắm vững quy định này để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. Thay vì chấp nhận rủi ro, hãy đề xuất phương án cung cấp bản sao có công chứng hoặc cho đối chiếu tại chỗ. Một công việc tốt không thể bù đắp được những thiệt thòi khi mất đi tấm bằng quý giá. Hãy là người lao động thông thái, biết bảo vệ tài sản trí tuệ của chính mình.
